معرفی آی قصه به عنوان الگویی برای سرمایه گذاری فرهنگی، اجتماعی بر نسل آینده
دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
دیدارنیوز _ مسعود پیوسته: نگاهی به فعالیت هفت ساله اپلیکیشن آی قصه به عنوان الگویی برای سرمایه گذاری فرهنگی، اجتماعی بر نسل آینده، عنوان نشستی بود با حضور هشت کارشناس در تخصصهای متنوع علوم انسانی و بنیانگذار «آی قصه»، به میزبانی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، در جمع دانشجویان علاقمند در محل تالار ابن خلدونِ این دانشکده، عصر روز دوشنبه ۵ خردادماه برگزار شد.
شوان صدر قاضی، پژوهشگر تحقیقات اقتصادی و اجتماعی دانشگاه سازمان ملل و مدرس نوآوری در دانشگاه توکیو ژاپن، به عنوان نخستین سخنران به صورت برخط با مخاطبان حاضر در سالن ارتباط برقرار کرد و گفت: «نوآوری حتی از نوع فنآوری و علمی اش، قبل از اینکه یک امر فنآورانه باشد، یک امر اجتماعی است. اگر ما نوآوری را فرایندی تعریف کنیم که منجر به حل یک مشکل میشود. حالا این مشکل، ممکن است در یک بازار، در یک صنعت باشد، یا در اجتماع.
حالا از این تعابیر عامیانهای که ما از نوآوری داریم، یا داستانهای ساده شدهای که از نوآوری میشنویم، همیشه رد پای یک نابغه، یک مکاشفه و یک حس الهام گونه دیده میشود. مثلا داستان الکساندر فلمینگ که با دیدن کپک در ظرف آزمایشگاهی، میآید پنی سیلین را کشف میکند. یا پزشک انگلیسی، جان اسنو در قرن نوزدهم که رابطه میان وبا و آب آلوده را کشف میکند. این داستانهای ساده شدهی نوآوری، از این جهت خوباند که راحتتر میتوانیم آنها را به خاطر بسپاریم. ولی خب، اگر شما بخواهید یک رمان خوب را در یک صفحه خلاصه اش کنید، این کار شدنی نیست، یا اگر هم بشود، آن رمان فضای خودش را از دست میدهد. داستان نوآوری هم همین است. اما در داستان کسب و کار تجاری که ببینیم آیا با عرضهی این محصول، مشکل اجتماعی حل شده یا نه، در این نوع، نوآوری تجاری، خیلی برای صاحب کالا مهم نیست که محصولش چه اثر اجتماعی داشته و چقدر مشکل اجتماعی را حل کرده است. مثلا اپل برایش مهم نیست که مخاطبان یا مشتریانش با محصولاتش آیا فقط چت میکنند یا ویدئو میبینند، یا برای آموزش و یادگیری استفاده میکنند. ولی نوآوری اجتماعی از این نظر، سختتر است. حالا بماند که خود ایدهی نوآورانه تا به عمل برسد، سخت است، ولی حالا این محصول بخواهد اثر اجتماعی هم بگذارد، کار را سختتر میکند. اینکه یک مسألهی اجتماعی را بخواهد حل کند. اینجاست که میبینیم خیلی از نوآوریها که میخواستند اجتماعی باشند، نتوانستند خوب جمعش کنند. کتابی هست با نام «فراتر از نیت خیر»، نویسنده از دید علوم اجتماعی میآید این قضیه را بررسی میکند که چرا خیلی از خیریهها و سازمانهای مردم نهاد، در اثربخشی موفق نیستند. در درمان کردن آن دردی که بخاطرش تعریف و تأسیس شدهاند. به این نشست برگردیم و به موضوع نشست. از همان اوایل جامعه بشری، داستان، به عنوان یکی از ابزارهای قوی تغییر اجتماعی بوده است. یعنی قدرت داستان در شروع آن جرقهی تغییر اجتماعی، غیر قابل انکار است. خردهای که این سالها دارم این است که بیشتر رفتهایم دنبال فنآوریی های نوآوری. مطمئنا فناوریها میتواند در حل مشکل اجتماعی نقش داشته باشد، گاهی میبینیم که بیشتر به همین فنآوریها بال و پر میدهند و این میشود هدف. یک جورایی در وسط راه، هدف اصلی که یک تغییر یا ایجاد نفع اجتماعی است گم میشود.
من خوشحالم گروههایی مثل «آی قصه» وجود دارند و توانستند فنآوریهایی پیدا کنند و مهمتر از آن، دغدغهی اجتماعی یی که دارند بتوانند مسائل کودکان را بشناسند و فهم کنند قصهها از نظر کودکان چگونه باید باشد و در آن مسیر قدم بردارند، به عنوان کسی که بیست سال است در حوزهی نوآوری کار میکنم که پانزده سالِ آن، مربوط به آثار و منافع اجتماعیی نوآوری هاست، میگویم که داستان نوآوریهای آجتماعی، از پژوهشهای دانشگاهی شروع نشده. یعنی تئوریهایی نبوده که از قِبٓلِش، این نتیجه به وجود بیاید که ما باید نوآوری اجتماعی انجام دهیم. نوآوریهای تجاری چرا، خیلی از نوآوریهای تجاری، فنآوری هایش از طریق دانشگاه و پژوهش به وجود آمده در ارتباطی که با صنعت داشتند، متوجه شدند که مشکلات شان کجاست و بازخوردی گرفتند و بعد از دل دانشگاه، آن کارهای پژوهشی بیرون آمده است. نوآوری اجتماعی، همان طور که از نامش پیداست، از جامعه شروع شده.»
این پژوهشگر حوزهی نوآوری اجتماعی، در دقایق پایانی سخنانش به پل رابط، بین نوآوران اجتماعی و دغدغهمندان مردم شناسی؛ و فنآوران پرداخت و گفت: «چنانچه پیوندی بین آنانکه در پی نوآوری اجتماعیاند با آنانکه متخصص فناوریاند برقرار شود، این تعامل و ارتباط، موجب تحقق هدف گذاریهای نوآوریهای اجتماعی میشود.
درغیر این صورت، این فنآوران و کدنویساناند که نوآوری اجتماعی را در دست شان میگیرند در حالی که دید اجتماعی ندارند.» همان نکتهای که امیر ناظمی، آینده پژوه و پژوهشگر حوزه سیاست گذاریهای فناوری نیز، قبل از سخنان پایان بخش این نشست، پوریا عالمی، بنیانگذار اپلیکیشن آی قصه، به صورت برخط، در سخنانش مطرح کرده و گفته بود: «برای ساختن آینده، باید موضوع را چند لایهای دید. سطح رویین و بالایی اش همین تکنولوژی است که فکر میکنیم با همین تکنولوژی میتوانیم موجب تغییر شویم ولی کمی که پایینتر میرویم به سیستمها میرسیم. نگاه سیستمی و ساختاری و میگوییم لابد با این سیستمها میتوانیم موجب تغییر شویم. یک پله پایینتر میرویم، به جهان بینی و ارزشها و فرهنگ میرسیم که سیستمها را میسازند و نهایتا در پایینترین لایه، میرسیم به اسطورهها و استعاره ها. اسطورهها و استعارههایی که در طول زمان، هم ساخته میشوند، هم تغییر پیدا میکنند. روایت خسرو و شیرین در شاهنامه در قرن چهارم را ببینید، روایت خسرو و شیرینِ نظامی قرن ششم را هم ببینید، فرهاد و شیرین وحشی بافقی قرن دهم را هم ببینید. تغییرات اسطورهها و استعارهها را در این روایتها در طی زمان احساس میکنید. حالا که نگاه مان به نوآوری اجتماعی و این جنس، کسب و کار با امید به نفع اجتماعی است، دو گانهی نوآوری اجتماعی و فنآوری را بررسی میکنیم. در مثال تاریخی، داوینچی را ببینید. نگاه نوآورانه داشت، این نگاه نوآورانه اش را با فنآوری مهندسی اش تلفیق کرد که آثارش تا امروز مانده، یا ونگوک را ببینید، در واقع، تلفیق مفاهیم با ابزار، در نقاشی، نگاه نوآورانه اش را با مهندسی رنگش تلفیق کرد. او رنگ هم میساخت. جامعهای میتواند رشد پیداکند که بتواند همبستگی و پویایی بین دو گروه نوآور و هنرمند؛ و فنآورانِ مهندسِ فنی کدنویس ایجاد کند.»
بدون دیدگاه