لیلی رشیدی؛ صدای مهربان شهر آیقصه | بیوگرافی راوی قصههای صوتی کودکان
اگر فرزندتان شبها با صدایی گرم و آرام به خواب میرود، احتمالاً آن صدا متعلق به لیلی رشیدی است. لیلی رشیدی، بازیگر و گویندهی شناختهشدهی ایرانی، در سالهای اخیر با روایت مجموعهی قصه صوتی «شهر آیقصه» به یکی از آشناترین صداها در دنیای قصه شب کودکان فارسیزبان تبدیل شده است.
در این مقاله بیوگرافی او را با تمرکز بر حضورش در آیقصه مرور میکنیم: از مسیر هنریاش تا نقشی که بهعنوان راوی حدود ۵۰ قصهی صوتی بر عهده داشته و صدایش را به بخشی از خاطرهی هزاران کودک و خانواده تبدیل کرده است. هر بخش این نوشته مستقل است و میتوانید فقط بخشی را که به آن نیاز دارید بخوانید.
لیلی رشیدی کیست؟
لیلی رشیدی هنرمندی است که سالهاست در سینما، تلویزیون و عرصهی گویندگی فعالیت میکند. او مترجمی زبان فرانسه خوانده و از همان ابتدا رابطهای نزدیک با زبان و کلمه داشته است؛ رابطهای که بعدها در کار روایتگریاش دیده میشود. اما آنچه او را امروز برای بسیاری از خانوادهها آشنا کرده، فقط چهرهاش روی پرده نیست؛ صدایی است که از دل هدفون و بلندگوی گوشی، قصهای آرام را برای کودک تعریف میکند.
در آیقصه، این سابقهی چندجانبه به کار آمد. راویای که هم تجربهی بازیگری دارد و هم با زبان و ترجمه آشناست، میداند چطور یک جمله را نه فقط درست، بلکه با احساس درست بگوید. برای همین است که در مرور بیوگرافی لیلی رشیدی، بخش آیقصه یکی از مهمترین فصلهای کارنامهی او به حساب میآید.
آغاز مسیر هنری: از سینما تا تلویزیون
فعالیت اصلی رشیدی در سینما با فیلم «دلشدگان» ساختهی علی حاتمی در سال ۱۳۷۰ آغاز شد. او در دههی هفتاد خورشیدی با مجموعهی تلویزیونی «قصههای تابهتا» که برای کودکان ساخته شده بود، بیشتر شناخته شد. همین سابقه نشان میدهد که دنیای کودکان و قصهگویی برای او موضوعی تازه نیست و پیوند او با مخاطب خردسال، بسیار پیشتر از دوران قصههای صوتی شکل گرفته است.
چرا صدای لیلی رشیدی برای قصهگویی مناسب است؟
راوی خوب فقط متن نمیخواند؛ فضا میسازد. صدای لیلی رشیدی در شنیدنهای اول، مهربان و صمیمی است و همین ویژگی باعث میشود کودک احساس امنیت کند. شنوندگان در نظرهایی که زیر قسمتهای مختلف میگذارند بارها از لذت شنیدن قصه با صدای او نوشتهاند. برای قصهای که قرار است پیش از خواب شنیده شود، همین آرامش و صمیمیت مهمترین سرمایه است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
آیقصه چیست؟
آیقصه یک مجموعهی فرهنگی و استارتاپ در حوزهی قصهی صوتی و تولید محتوای کودکانه است که برای کودکان ۲ تا ۱۲ ساله و فارسیزبانان سراسر جهان قصه، شعر و موسیقی میسازد. اپلیکیشن آیقصه محل شنیدن این قصههاست و پرسش پایهی آن ساده است: اگر قصهها تمام شوند، چه میشود؟ پاسخ آیقصه این بوده که خودش قصههای تازه بنویسد و بسازد. نام آیقصه امروز در کنار پادکست، نشر گاندو و جایزهی داینامینا، بخشی از یک اکوسیستم محتوای کودک به زبان فارسی است.
در این اکوسیستم، هر بخش کار خودش را میکند: اپلیکیشن قصهها را در دسترس میگذارد، پادکست گفتوگو دربارهی دنیای کودک را ادامه میدهد، نشر گاندو کتاب منتشر میکند و جایزهی داینامینا به آثار خلاق کودک و نوجوان توجه میکند. لیلی رشیدی با صدایش، یکی از چهرههای شنیدنی این مجموعه است.
شهر آیقصه؛ شهری خیالی برای کودکان
«شهر آیقصه» مجموعهای از قصههای صوتی دربارهی شهری خیالی است که شخصیتهای بامزهی فراوانی دارد. نویسنده و کارگردان این مجموعه پوریا عالمی است و ماجراها به زبانی ساده و طنزآمیز، دربارهی دوستی، کنجکاوی، طبیعت و اتفاقهای کوچک زندگی روزمره روایت میشوند. هر قسمت میتواند مستقل شنیده شود، اما شنیدن قسمتها بهترتیب، شنونده را بیشتر با ساکنان شهر آشنا میکند.
لیلی رشیدی، راوی شهر آیقصه
در شهر آیقصه، لیلی رشیدی راوی است؛ یعنی همان صدایی که شنونده را وارد شهر میکند، صحنه را توصیف میکند و رشتهی ماجرا را در دست دارد. راوی در چنین مجموعهای پل میان شخصیتها و شنونده است. او باید هم به شوخیها جان بدهد و هم لحظههای آرام را بدون شتاب بگوید. صدای مهربان و شیرین او باعث شده مجموعه فقط مخاطب کودک نداشته باشد و در دل نوجوانان، خانوادهها و حتی بزرگترها هم جا باز کند.
حدود ۵۰ قصهی صوتی با صدای لیلی رشیدی
لیلی رشیدی در آیقصه راوی حدود ۵۰ قصهی صوتی بوده است. مجموعهی شهر آیقصه از سال ۱۳۹۹ منتشر شده و قسمتهایی مثل «دایناماینا»، «هاپهاپ»، «گربه شماره شش»، «بارون اومد، چیکار کنیم؟»، «کی پشت دره؟» و «درخت پشت پنجره» را در بر میگیرد. هر عنوان فضایی خاص دارد، اما رشتهی مشترک همهی آنها لحن راوی است؛ لحنی که کودک را از قسمتی به قسمت دیگر همراهی میکند و باعث میشود شنیدن یک قسمت، میل به شنیدن قسمت بعدی را زنده کند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
میلیونها دقیقه شنیدهشدن
آمار شنیدهشدن، مهمترین شاخص موفقیت یک محتوای صوتی است. قصههایی که لیلی رشیدی در آیقصه روایت کرده، تا امروز میلیونها دقیقه شنیده شدهاند. این عدد یعنی خانوادههای بسیاری، شب پس از شب، این قصهها را در برنامهی روزانهی فرزندشان گنجاندهاند. در محتوای کودک، تکرار شنیدن اهمیت دارد؛ کودکان قصهی مورد علاقهشان را چندین بار میشنوند و همین تکرار، صدای راوی را به بخشی از عادتهای خوابشان بدل میکند.
تیم سازندهی شهر آیقصه
شهر آیقصه حاصل کار گروهی است. پوریا عالمی نویسندهی مجموعه است و لیلی رشیدی راوی آن. گویندگان و صداپیشگان مجموعه شامل بهادر مالکی، پیمان فاطمی، الکا هدایت، فرشته حسینی، یاشار ابراهیمی، آزاده مؤیدیفرد و اکرم عبدی هستند و بامداد افشار آهنگساز است. سرپرستی ضبط صدای شخصیتها بر عهدهی الکا هدایت بوده است. طراحی کاراکترها را سلمان طاهری انجام داده و مجتبا حیدرپناه تصویرگر این شهر خیالانگیز است.
شخصیتهای شهر آیقصه
ساکنان شهر آیقصه هر کدام ویژگیهای خاص خودشان را دارند. دایناماینا و کرگدنی به نام کرگدن با صدای بهادر مالکی زنده میشوند. هاپهاپ و آدام فاضایا را پیمان فاطمی صداپیشگی میکند. مینا با صدای آزاده مؤیدیفرد، سینا با صدای الکا هدایت و اکرم عبدی، و گربه شماره شش با صدای یاشار ابراهیمی شنیده میشود. فرشته حسینی نیز در جمع گویندگان مجموعه حضور دارد. ببر برفی و کیمیا هم از دیگر شخصیتهای شهر هستند. هر صدا آنقدر مشخص است که کودک حتی بدون دیدن تصویر، شخصیت را میشناسد.
نکتهی جالب اینجاست که راوی، برخلاف شخصیتها، صدای ثابت و آرام مجموعه است. وقتی هاپهاپ شیطنت میکند یا کرگدن حرفهای عجیب میزند، لحن راوی است که ماجرا را جمع میکند و شنونده را به قصه برمیگرداند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
کیمیا؛ دختری با ویلچر در شهر آیقصه
یکی از شخصیتهای شهر آیقصه، کیمیا، دختری است که با ویلچر جابهجا میشود. حضور طبیعی چنین شخصیتی در یک قصهی کودکانه اهمیت دارد؛ چون کودکان از راه قصه یاد میگیرند تفاوتها بخشی عادی از دنیای پیرامونشان است. کیمیا در شهر آیقصه، مثل بقیهی ساکنان، دوست است و ماجراجو. راوی این ماجراها با لحنی مهربان و بیقضاوت، این حضور را برای شنوندهی کوچک هم ساده و باورپذیر میکند.
موسیقی و فضای صوتی مجموعه
قصهی صوتی فقط کلمه نیست. موسیقی، جلوههای صوتی و ترانهی مجموعه، فضای شهر را کامل میکنند. آهنگسازی و تنظیم کار با بامداد افشار همراه بوده و ترانهی مجموعه را پوریا عالمی سروده است. راوی در این میان باید با موسیقی همنفس باشد؛ جایی که موسیقی بالا میرود، او سرعت میگیرد و جایی که موسیقی آرام میشود، او هم آرامتر میگوید. این هماهنگی یکی از دلایلی است که شنیدن مجموعه تا این حد دلپذیر است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
جایزهی فیل فیدبو؛ بهترین مجموعهی صوتی ده سال گذشته
مجموعهی شهر آیقصه برندهی جایزهی فیل از فیدبو، در بخش بهترین مجموعهی صوتی کودکونوجوان در ده سال گذشته شده است. این جایزه نشان میدهد شهر آیقصه تنها یک محتوای پرشنونده نیست و در میان آثار صوتی کودک و نوجوان فارسی، جایگاهی ویژه دارد. برای راوی مجموعه، چنین اعتباری یعنی صدایش بخشی از ساختاری است که هم شنونده و هم داور آن را پسندیدهاند.
رمز جذابیت روایت لیلی رشیدی
چند عامل روایت او را متمایز میکند. نخست، آرامش و ریتمی که کودک را خسته نمیکند. دوم، صمیمیتی که شنونده را به قصه دعوت میکند، نه اینکه از بالا به او درس بدهد. سوم، توانایی او در اجرای لحظههای شوخ و لحظههای نرم، بدون آنکه لحن قصه از دست برود. چهارم، هماهنگی با گروه صداپیشگان است؛ راوی خوب میداند کجا باید بایستد تا شخصیتها بدرخشند.
قصه شب و نقش صدای راوی
قصهی شب برای بسیاری از خانوادهها یک آیین روزانه است. در این آیین، صدای راوی مثل یک همراه ثابت عمل میکند: کودک میداند قصه با چه صدایی شروع میشود و با چه صدایی پایان میگیرد. شنیدن قصه با صدایی آشنا، به شکلگیری حس امنیت و آرامش پیش از خواب کمک میکند. همینجاست که ارزش راوی ثابتی مثل لیلی رشیدی در مجموعهای مانند شهر آیقصه روشن میشود.
قصههای آیقصه فقط در قالب صوتی نماندهاند. نشر گاندو، نشان انتشاراتی آیقصه، کتابهایی برای مخاطب کودک و نوجوان منتشر میکند و با این کار، دنیای قصه را از گوش به کاغذ هم میبرد. کودکی که قصهی صوتی را دوست دارد، میتواند با کتابهای گاندو رابطهاش را با ادبیات فارسی ادامه دهد. همین چرخهی صوت و کتاب است که آیقصه را از یک اپلیکیشن ساده به یک اکوسیستم محتوای کودک تبدیل کرده است.
نشر گاندو همچنین مجموعههایی مثل «گنجینهی هزارویکشهرزاد» را منتشر میکند. گسترش آیقصه از صدا به نشر، نشان میدهد که قصهی خوب میتواند در قالبهای گوناگون زندگی کند و صدای راوی، سرآغاز آشنایی کودک با آن باشد.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
چطور قصههای لیلی رشیدی را بشنویم؟
برای شنیدن شهر آیقصه میتوانید به اپلیکیشن آیقصه (app.ighe3.com) مراجعه کنید. بعضی قسمتها، از جمله «دایناماینا»، در فروشگاهها و پلتفرمهای کتاب صوتی هم در دسترس هستند. اگر برای اولین بار سراغ مجموعه میروید، بهتر است از قسمت اول، یعنی «دایناماینا»، شروع کنید تا با فضای شهر و شخصیتها آشنا شوید و سپس به سراغ قسمتهای بعدی بروید.
چرا قصهی صوتی برای رشد کودک مفید است؟
قصهها میتوانند در پرورش شخصیت کودک اثرگذار باشند؛ مهارتهای ارتباطی و اجتماعی را تقویت میکنند، خلاقیت را رشد میدهند و درک کودک از جهان را بالا میبرند. در قصهی صوتی، کودک باید تصویر را خودش در ذهنش بسازد. این تمرین تخیل، او را از مصرف صرفاً دیداری دور میکند و به شنیدن دقیق عادت میدهد. راوی خوب در این میان نقش راهنما دارد؛ نه تصویر را تحمیل میکند و نه ذهن کودک را خالی میگذارد.
نکاتی برای شنیدن بهتر قصهی شب با کودک
اگر میخواهید بیشترین بهره را از قصههای صوتی ببرید، چند پیشنهاد ساده وجود دارد. قصه را هر شب در ساعت مشخصی بگذارید تا به یک آیین تبدیل شود. پس از پایان قسمت، از کودک بپرسید کدام شخصیت را بیشتر دوست داشته است. اجازه دهید قسمت محبوبش را دوباره بشنود. و اگر ممکن است، خودتان هم گاهی کنارش گوش دهید؛ چون قصههای شهر آیقصه برای بزرگترها هم لذتبخش است.
پرسشهای متداول دربارهی لیلی رشیدی و آیقصه
لیلی رشیدی در آیقصه چه نقشی دارد؟ او راوی مجموعهی قصهی صوتی شهر آیقصه است و راوی حدود ۵۰ قصهی صوتی این مجموعهی فرهنگی به شمار میرود.
نویسندهی شهر آیقصه کیست؟ پوریا عالمی، نویسنده و کارگردان این مجموعه است.
شهر آیقصه برای چه سنی مناسب است؟ آیقصه محتوایش را برای کودکان ۲ تا ۱۲ ساله میسازد و شهر آیقصه مناسب همین بازه است، اما بزرگترها هم از آن لذت میبرند.
آیا شهر آیقصه جایزهای برده است؟ بله؛ جایزه JCI آمریکا به عنوان کسبوکار اجتماعی، جایزهی فیل از فیدبو، در بخش بهترین مجموعهی صوتی کودکونوجوان ده سال گذشته، جایزه فیروزه به عنوان بهترین کاراکتر کودک و نوجوان فارسی، جایزه رویازی توسط داوران روسی.
جمعبندی
لیلی رشیدی با سابقهای که از سینما و تلویزیون و کار برای کودکان دارد، در آیقصه نقشی ساخته که فراتر از خواندن متن است: او صدای شهر آیقصه است. حدود ۵۰ قصهی صوتی، میلیونها دقیقه شنیدهشدن و جایزهی فیل از فیدبو، نشان میدهند که روایت او نه فقط پسندیده، که مؤثر بوده است. اگر به دنبال قصه شب کودکان به زبان فارسی هستید، شهر آیقصه با صدای لیلی رشیدی، جای خوبی برای شروع است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
آیقصه و نشر گاندو نشان دادهاند که میشود برای کودک فارسیزبان محتوایی ساخت که هم سرگرمکننده باشد و هم جدی گرفته شود، و لیلی رشیدی یکی از ستونهای صوتی همین مسیر است.
