الهام پاوهنژاد بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون، نویسنده و مدرس بازیگری است؛ اما برای بخش بزرگی از کودکان و پدر و مادرهایشان پیش از هر چیز یک «صدا»ست: صدای راوی قصههای صوتی آیقصه. او راوی حدود ۶۰ قصهی صوتی در این مجموعه است و روایتهایش تا امروز میلیونها دقیقه شنیده شده است.
در این مقاله مسیر الهام پاوهنژاد را از صحنهی تئاتر تا میکروفون آیقصه مرور میکنیم. هر بخش مستقل نوشته شده است؛ اگر دنبال موضوع مشخصی هستید، مستقیم به همان میانتیتر بروید.
الهام پاوهنژاد در یک نگاه
- بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون؛ شروع فعالیت هنری از سال ۱۳۶۹ روی صحنهی تئاتر
- مدرک فوقدیپلم بازیگری و کارگردانی از دانشگاه نیاوران، ۱۳۷۱
- شناختهشده با مجموعهی تلویزیونی «همسران» و فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا»
- نویسندهی دو کتاب: «هشت صبح در هشت اسفند» و «قطعه ۹۴ ردیف ۷»
- راوی حدود ۶۰ قصهی صوتی در آیقصه و سخنران شب آیقصه در شب های بخارا
- صفحه اختصاصی الهام پاوهنژاد در آی قصه
آغاز راه: از تئاتر تا بازیگری حرفهای
الهام پاوهنژاد فعالیت هنریاش را در سال ۱۳۶۹ با تئاتر آغاز کرد. او دورهی دبیرستان را در رشتهی علوم تجربی گذراند، اما علاقهاش او را به سمت بازیگری کشاند. سال ۱۳۷۱ مدرک فوقدیپلم بازیگری و کارگردانی را از دانشگاه نیاوران گرفت.
همین پایهی تئاتری بعدها در کار صداییاش هم دیده شد. کسی که سالها روی صحنه با بدن و صدا شخصیت ساخته، میداند یک جمله را چطور میشود نفس داد، کوتاه کرد یا با مکثی بهجا معنا بخشید. ویژگیای که در قصهی صوتی، جایی که تصویری در کار نیست، اهمیتی دوچندان دارد.
مسیر او نشان میدهد علاقهی واقعی گاهی از مسیر رسمی خانواده و مدرسه هم میگذرد و در نهایت به کاری میرسد که سالها بعد برای مخاطبان کوچکتر هم معنا پیدا میکند.
سریال همسران: نمایش تلویزیونی که در ذهن مخاطبان ماند
بیشتر مخاطبان تلویزیون نام الهام پاوهنژاد را با مجموعهی «همسران» به خاطر دارند؛ سریالی که نخستینبار در سال ۱۳۷۳ روی آنتن رفت. او با همین کار به چهرهای آشنا برای خانوادههای ایرانی تبدیل شد.
جالب اینجاست که نسلی که او را از «همسران» میشناخت، امروز پدر و مادرِ کودکانی است که صدایش را در آیقصه میشنوند. این پیوند نسلی یکی از دلایل اعتماد والدین به روایتهای اوست.
داستان مجموعهٔ همسران راجع به دو زوج است که در یک آپارتمان با هم همسایه هستند. کمال و مهین یکی از دو زوج هستند که سن بیشتری دارند. علی و مریم یک زوج دیگر هستند که از کمال و مهین جوانتر هستند. بعدها معلوم میشود کمال دایی مریم است که مریم از این موضوع خبر نداشته است. داستان سریال همسران دربارهٔ زندگی این دو همسایه است. رامبد جوان بازیگر نقش جد بزرگ اولین بار در سریال همسران ظاهر شد و نقش پدربزرگ کمال لطفی (امانی) و بیژن بنفشهخواه پدربزرگ علی حکیمی را ایفا کردند.
«همسران» فقط یک نقش موفق نبود؛ آغاز رابطهای طولانی میان او و مخاطبش بود. مخاطبی که او را در قاب تلویزیون دیده بود، بعدها با شنیدن صدایش در آیقصه دوباره با او روبهرو شد.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
سینما، تلویزیون و نمایش خانگی
الهام پاوهنژاد در سینما هم بازی کرده است؛ از جمله در فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» به کارگردانی رسول صدرعاملی. در تلویزیون علاوه بر «همسران»، در مجموعههایی مانند «مدرسه مادربزرگها» حضور داشته و در سالهای اخیر در سریالهای نمایش خانگی هم دیده شده است.
این تنوع کارنامه، از تئاتر و سینما تا تلویزیون و نمایش خانگی، به او دامنهی گستردهای از لحن و احساس داده؛ دامنهای که در قصهگویی برای کودکان به کارش میآید، جایی که یک راوی باید در چند دقیقه از شوخی به هیجان و از هیجان به آرامش برود.
تدریس بازیگری و نگاه به صدا
الهام پاوهنژاد سالها در تدریس بازیگری فعالیت کرده است. تدریس، نگاه تحلیلی به کار بازیگر میآورد: چرا یک لحن اثر میگذارد و لحنی دیگر نه؟ چرا مکث گاهی از هزار کلمه گویاتر است؟
این نگاه آموزشی در روایت قصهها هم حس میشود. راوی خوب فقط متن را نمیخواند؛ به شنوندهی کوچک کمک میکند تصویرها را در ذهن خودش بسازد.
برای مخاطب آیقصه، این یعنی روایتی که حسابشده است، اما خشک نیست.
فروغ فرخزاد و الهام پاوهنژاد
منتخبی از اشعار فروغ فرخزاد با آهنگسازی پیمان خازنی و روایت الهام پاوه نژاد در قالب آلبومی به نام “فروغ» منتشر شده است. این آلبوم یک دکلمه متفاوت و احساسی از آثار فروغ فرخزاد شاعر مطرح و محبوب ادبیات معاصر فارسی است.
نویسندگی: هشت صبح در هشت اسفند و قطعه ۹۴ ردیف ۷
الهام پاوهنژاد به نویسندگی هم علاقه دارد. کتاب نخستش «هشت صبح در هشت اسفند» نام دارد و دومین کتابش، «قطعه ۹۴ ردیف ۷»، دو سال بعد در نمایشگاه کتاب منتشر شد.
نویسنده بودن، شناخت او را از ساختار قصه عمیقتر میکند. راویای که خودش مینویسد، میداند هر قصه کجا اوج میگیرد و کجا باید فرود بیاید؛ و این را در صدایش منتقل میکند.
آیقصه چیست؟
آیقصه یک اکوسیستم محتوایی فارسیزبان برای کودکان است که با اپلیکیشن قصهی صوتی، سریالهای هفتگی، پادکست و فعالیتهای فرهنگی شناخته میشود. در آیقصه صدها قصهی صوتی و مجموعههای نمایش رادیویی برای کودکان منتشر شده است.
آیقصه بر یک باور ساده بنا شده: قصهی خوب، وقتی با صدای خوب گفته شود، میتواند بخشی از روزمرهی کودک باشد؛ پیش از خواب، در مسیر مدرسه یا هر لحظهای که خانواده کنار هم هستند. الهام پاوهنژاد از راویهای شاخص همین مجموعه است.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
ورود الهام پاوهنژاد به دنیای قصهی صوتی
حضور الهام در آیقصه او را از صحنه و قاب تصویر به دنیایی برد که فقط صدا در آن حکم میراند. در قصهی صوتی نه چهره هست، نه دکور و نه لباس؛ همهچیز بر دوش لحن، ریتم و تنفس راوی است.
در این فضا، تجربهی سالها بازیگری تئاتر به سرمایهای بدل شد. الهام صدایش را نه فقط برای «خواندن»، که برای «بازی کردن» قصه به کار میگیرد، و کودک شنونده هر شخصیت را با رنگ صدایی متفاوت میشناسد.
همین تغییر قالب، الهام را به راویای تبدیل کرده که مخاطب کودکش را فقط با صدا همراه میکند و به او اجازه میدهد قصه را با تخیل خودش ببیند.
راوی حدود ۶۰ قصهی صوتی
الهام پاوهنژاد راوی حدود ۶۰ قصهی صوتی در آیقصه است. این عدد یعنی دهها ساعت روایت، با شخصیتها، لحنها و فضاهای متفاوت: از حیوانات جنگل و ماجراهای خندهدار تا قصههای کلاسیک جهان.
چنین حجمی از کار مستمر باعث شده صدای او برای بسیاری از کودکان به صدایی آشنا و امن تبدیل شود؛ صدایی که هر شب یا هر روز سراغش میروند.
هر قصه برای او یک کار مستقل است: خواندن متن، پیدا کردن لحن هر شخصیت، تنظیم ریتم و رساندن حس قصه به شنونده. وقتی این کار حدود ۶۰ بار تکرار میشود، مجموعهای میسازد که هر کودک میتواند در آن قصهی مورد علاقهی خودش را پیدا کند.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
میلیونها دقیقه شنیده شدن
روایتهای الهام پاوهنژاد در آیقصه تا امروز میلیونها دقیقه شنیده شده است. این رقم فقط یک آمار نیست؛ نشان میدهد کودکان و والدین بارها به این قصهها برمیگردند.
در دنیای قصهی صوتی، تکرار نشانهی محبوبیت است. کودکان یک قصه را بارها میشنوند و هر بار چیز تازهای کشف میکنند. صدایی که میلیونها دقیقه شنیده میشود، صدایی است که خستهکننده نبوده و کودک هم با آن رابطه ساخته است.
برای والدین، این عدد یک پیام روشن دارد: قصههایی که با صدای الهام پاوهنژاد در آیقصه منتشر میشوند، امتحان خودشان را پس دادهاند و خانوادههای بسیاری آنها را بخشی از روزمرهی خود کردهاند.
سیاره گردو؛ قصهای برای آشنایی با علم و آسمان
«سیاره گردو» نوشتهی فریناز مختاری و با تصویرسازی مریم جاودانی، سریال نمایش رادیویی و قصهی صوتی دیگری در آیقصه است. این مجموعه در دو فصل و ۲۰ قسمت منتشر شده و فصل سوم آن در دست نوشتن است.
این مجموعه میلیونها دقیقه تا به حال توسط کودکان و نوجوانان فارسیزبان شنیده شده است.
ایدهاش جذاب است: گردویی که یک سیاره است و در منظومهی شمسی متولد میشود؛ یا سیارهای که گردو است؟ کودک ضمن ماجراهای گردو با علم، آسمان، جاذبه و اجرام آسمانی آشنا میشود. عنوانهایی مثل «کهکشانخوارها چقدر از ما دورند؟» و «سحابی، محل تولد ستارهها» نشان میدهند علم میتواند شیرین و قصهوار باشد.
شنیدن یک مجموعهی علمی-قصهوار در قالب صوتی مزیت دیگری هم دارد: کودک میتواند در حین نقاشی، بازی یا استراحت گوش بدهد و مفاهیمی مثل مدار، خورشیدگرفتگی و سیاهچاله را بدون فشار درسی یاد بگیرد.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
چهلقصه؛ بازنویسی قصههای جهان با صدای الهام
«چهلقصه» مجموعهای از بازنویسی قصههای جهان است که بهصورت سریال نمایش رادیویی و قصهی صوتی در آیقصه منتشر میشود. الهام پاوهنژاد صدا و روایت بسیاری از این قصهها را بر عهده دارد.
در این مجموعه قصههای آشنایی مثل «سه بچهخوک»، «جک و لوبیای سحرآمیز»، «لباس جدید پادشاه» و «مسابقهی لاکپشت و خرگوش» با زبانی صمیمی و نزدیک به کودک امروز بازنویسی شدهاند. بازنویسیها اغلب از فاطمه فرهاد و سپیده بیگدلی است و تصویرسازیها را هنرمندانی مثل مریم جاودانی، مجتبی حیدرپناه و نیلوفر برومند انجام دادهاند.
انتخاب قصههای کلاسیک برای بازنویسی، کار سادهای نیست. قصههایی که نسلها شنیدهایم باید هم وفادار به روح اصلی بمانند و هم با زبان امروز حرف بزنند. صدای الهام در این میان پلی است میان قصهی قدیمی و کودک امروزی.
قصههایی که با صدای الهام ماندگار شدند
از میان روایتهای الهام در آیقصه میتوان به «طوقی دانا و موش قهوهای»، «زاغک و پنیر»، «پسر موفرفری و آدمبرفی»، «آقا شیره و آقا موشه»، «فوتبالِ ماهیها»، «سنگِ کوچولو»، «نخودی»، «کدو قلقلهزن»، «گردش لاکپشتها» و «کفشدوزک زرد» اشاره کرد.
هر کدام دنیای خودش را دارد: یکی دربارهی دوستی و کمک است، دیگری دربارهی حواسجمعی و طمع، و بعضی صرفاً برای خندیدن و لذت بردن از یک ماجرای کوچک. این تنوع، شنیدن صدای یک راوی را در طول ماهها و سالها تازه نگه میدارد.
برخی از این قصهها را میشود فقط با یک بار شنیدن دوست داشت، و برخی دیگر با هر بار شنیدن جذابتر میشوند. خانوادهها معمولاً از هر دو دسته استفاده میکنند: یکی برای آرام کردن کودک پیش از خواب و دیگری برای سرگرمی در طول روز.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
الهام پاوهنژاد، سخنران شب آیقصه در شبهای بخارا
«شب آیقصه» رویدادی است که خانوادهی آیقصه در آن گرد هم میآید. الهام پاوهنژاد یکی از سخنرانان این شب بوده است؛ فرصتی برای مخاطبان تا از نزدیک با کسی روبهرو شوند که سالها فقط صدایش را شنیدهاند.
چنین حضوری نشان میدهد رابطهی الهام با آیقصه فراتر از یک همکاری صدایی است. او بخشی از اجتماعی است که برای کودکان و فرهنگ قصهگویی فارسی وقت میگذارد.
برای کسانی که آیقصه را دنبال میکنند، چنین شبهایی فرصت آشنایی با پشتصحنهی قصهگویی هم هست: اینکه یک قصه چطور روایت میشود و چرا صدا اینقدر مهم است.
ویديوی سخنرانی الهام پاوه نژاد در شب بخارا – شب آی قصه – را اینجا ببینید.
آیقصه و نشر گاندو؛ از صدا تا کتاب
آیقصه فقط به قصهی صوتی محدود نیست. «نشر گاندو» شاخهی نشر این مجموعه است که قصه و محتوای کودک را به شکل کتاب هم به دست خانوادهها میرساند. بسیاری از خانوادهها ترکیب این دو را دوست دارند: کودک قصه را میشنود، بعد کتابش را ورق میزند یا تصویرهایش را میبیند.
این چرخهی «شنیدن، دیدن، خواندن» در آیقصه و نشر گاندو کمک میکند علاقهی کودک به قصه عمیقتر شود؛ و روایتهای ماندگاری مثل کارهای الهام پاوهنژاد، نقطهی شروع خوبی برای این مسیر است.
برای پدر و مادرهایی که به دنبال محتوای فارسی باکیفیت برای کودکانشان هستند، آیقصه و نشر گاندو مسیری یکپارچه ارائه میدهند، از گوش دادن به قصه تا نگهداشتن آن در کتابخانهی کودک.
کتابخوانی الهام پاوه نژاد از قصه های سیاره گردو را در نشر گاندو و آی قصه اینجا ببینید.
چرا صدای الهام برای کودکان اثرگذار است؟
چند دلیل را میشود برشمرد. نخست، پشتوانهی بازیگری: هر شخصیت لحن خودش را دارد و کودک بینیاز از تصویر، آنها را از هم تشخیص میدهد. دوم، ریتم: روایت نه شتابزده است و نه کند، و کودک فرصت دارد تصویر بسازد.
سوم، صمیمیت. زبان قصهها ساده و محاورهای است و صدای الهام این سادگی را طبیعی و بیتصنع میرساند. کودک احساس میکند کسی برایش قصه میگوید، نه اینکه متنی را برایش میخوانند.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای والدین برای شنیدن قصههای الهام پاوه نژاد
اگر تازه با آیقصه آشنا شدهاید، سراغ «چهلقصه» بروید و قصههای کوتاهی مثل «زاغک و پنیر» یا «سنگِ کوچولو» را امتحان کنید. برای کودکان بزرگتر و کنجکاو، «سیاره گردو» انتخاب خوبی است.
پیشنهاد ساده این است که شنیدن قصه را به یک آیین خانوادگی تبدیل کنید: پیش از خواب، در سفر یا هنگام استراحت. بعد از قصه چند دقیقه دربارهاش حرف بزنید؛ کودک چه چیزی را بیشتر دوست داشت و اگر جای شخصیت بود چه میکرد؟
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
پرسشهای متداول دربارهی الهام پاوهنژاد و آیقصه
الهام پاوهنژاد در آیقصه چه کاری میکند؟
او راوی قصههای صوتی است و صدای حدود ۶۰ قصهی آیقصه، از جمله بخش بزرگی از «چهلقصه»، با روایت او منتشر شده است.
قصههای الهام پاوهنژاد را کجا بشنویم؟
روایتهای او در اپلیکیشن و وباپ آیقصه در دسترس است.
الهام پاوهنژاد کدام آثار تلویزیونی و سینمایی را دارد؟
از شناختهشدهترین کارهایش مجموعهی «همسران» و فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» است.
نشر گاندو چه ارتباطی با آیقصه دارد؟
نشر گاندو شاخهی نشر مجموعهی آیقصه است و محتوای کودک را به شکل کتاب منتشر میکند.
جمعبندی
الهام پاوهنژاد با مسیری که از تئاتر و تلویزیون آغاز شد، امروز به یکی از صداهای آشنای قصهی کودک فارسی رسیده است. حدود ۶۰ قصهی صوتی، میلیونها دقیقه شنیده شدن و حضور در شب آیقصه نشان میدهد صدایش برای مخاطب خردسال، صدایی قابلاعتماد است.
اگر میخواهید صدایش را بشنوید، آیقصه بهترین نقطهی شروع است؛ و اگر دوست دارید قصهها را در قالب کتاب هم کنار کودکتان داشته باشید، نشر گاندو را از یاد نبرید.
برای شنیدن آثار و قصه صوتی الهام پاوهنژاد برای کودکان در اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا آی قصه را رایگان نصب کنید. (کلیک کنید.)
