بهادر مالکی؛ صدای دایناماینا و یکی از صداهای اصلی شهر آیقصه
اگر فرزندتان شبها پیش از خواب میخواهد یک بار دیگر صدای دایناماینا را بشنود، احتمالاً با یکی از دوستداشتنیترین صداهای قصههای صوتی فارسی آشنا شدهاید: بهادر مالکی. صداپیشهای که بسیاری او را از پشت عروسک فامیل دور در مجموعهٔ کلاهقرمزی میشناسند، اما در سالهای اخیر جایگاهی ویژه هم در دنیای قصههای صوتی کودک پیدا کرده است. این مقاله بیوگرافی بهادر مالکی را با تمرکز بر حضورش در آیقصه و مجموعهٔ «شهر آیقصه» مرور میکند؛ از کودکی و تحصیل در نمایش عروسکی تا شخصیتهای ماندگاری که با صدای او زنده شدهاند.
بهادر مالکی کیست؟
بهادر مالکی، زادهٔ ۸ اسفند ۱۳۶۱ در تهران، صداپیشه، بازیگر و هنرمند نمایش عروسکی است. او فارغالتحصیل رشتهٔ نمایش عروسکی است و بخش بزرگی از کارنامهاش به کودکان اختصاص دارد. مخاطبان تلویزیون او را بیشتر با صدای فامیل دور میشناسند، اما شنوندگان قصههای صوتی نامش را با دایناماینا و کرگدن، دو شخصیت مهم شهر آیقصه، به یاد میآورند. ویژگی مشترک همهٔ این نقشها یک چیز است: صدایی که بدون نیاز به تصویر شخصیت میسازد و شنونده را به لبخند میرساند.
کودکی و عشق به عروسک
به گفتهٔ خودش، مالکی از کودکی به ساخت عروسک علاقهٔ زیادی داشت و در مقایسه با همسنوسالانش عروسکهای بیشتری داشت. این علاقه کمکم او را به سمت نمایش عروسکی و تحصیل در همین رشته برد. او دنیای کودک را دنیایی صادق، بیریا و آرامشبخش میداند و میگوید در این حوزه احساس آزادی بیشتری دارد. شاید همین نگاه توضیح بدهد که چرا بیشتر کارهایش، از همان ابتدا تا امروز، برای مخاطب کودک بوده است.
آغاز فعالیت در تلویزیون
مالکی کار تلویزیونی را با صداپیشگی در برنامهٔ «خانم حنا» شروع کرد. پس از آن در آثاری مانند «من و بابام و باباش»، «امداد حشرات» و «مخآبادیها» به جای شخصیتهای عروسکی صحبت کرد. این سالها برای او مدرسهٔ صداپیشگی عروسکی بود: یاد گرفت چطور با تغییر ریتم، مکث و رنگ صدا، به یک تکه اسفنج و پارچه شخصیت بدهد. مهارتی که بعدها در قصههای صوتی، جایی که هیچ عروسکی دیده نمیشود، بیش از همیشه به کارش آمد.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
فامیل دور؛ شهرت در کلاهقرمزی
شناختهشدهترین نقش تلویزیونی مالکی، صداپیشگی فامیل دور در مجموعهٔ کلاهقرمزی است. او تعریف کرده که برای مجموعهٔ سال ۱۳۹۰، که گروه دنبال صداپیشههای تازه بود، به پیشنهاد دوستان در تست صدا شرکت کرد و نقش به او رسید. مالکی همواره تأکید کرده که خالق فامیل دور فقط او نیست: مرضیه محبوب عروسک را ساخته، محمد لقمانیان آن را عروسکگردانی میکند و ایدههای گروه نیز سهم بزرگی دارد. بعدها صداپیشگی شخصیت «روح» در مجموعهٔ «مهمونی» را هم بر عهده گرفت.
فامیل دور خیلی زود به یکی از محبوبترین شخصیتهای مجموعه تبدیل شد و حتی در سال ۱۳۹۲ کارزاری برای دعوت از او به انتخابات راه افتاد. مالکی دربارهٔ آغاز کارش صادقانه گفته است که وقتی بعدها همان اجراهای اول را دوباره دید، آنها را خام و ناپخته یافت. این نگاه انتقادی به کار خود، یکی از دلایل رشد پیوستهٔ او در صداپیشگی است.
از عروسک تلویزیونی تا قصهٔ صوتی
گذار از تلویزیون به قصهٔ صوتی برای یک صداپیشه ساده نیست. در تلویزیون بخشی از شخصیت را چهره و حرکت عروسک میسازد؛ در قصهٔ صوتی همهٔ بار روی دوش صداست. کودک باید فقط از روی لحن بفهمد این شخصیت مهربان است یا شیطان، پیر است یا جوان، خجالتی است یا پرسروصدا. بهادر مالکی با پشتوانهٔ سالها کار عروسکی برای همین چالش آماده بود و به همین دلیل حضورش در دنیای آیقصه طبیعی به نظر میرسد.
آیقصه؛ خانهای برای قصههای صوتی کودک
آیقصه یک اکوسیستم محتوای کودک فارسیزبان است که اپلیکیشن قصه، پادکست، نشر گاندو و جایزهٔ دایناماینا را در کنار هم دارد. قصههای صوتی هستهٔ این مجموعهاند؛ قصههایی که با نویسندگی حرفهای، صداپیشگی دقیق، موسیقی و تصویرسازی ساخته میشوند تا هم قصهٔ شب خوبی باشند و هم برای کودک امروز حرفی برای گفتن داشته باشند. بهادر مالکی از صداهای اصلی همین دنیاست؛ صدایی که مخاطب آیقصه بیدرنگ میشناسد.
در این مسیر تولید، قصهها پس از نوشتهشدن تصویرگری میشوند و سپس صداپیشگان روی آنها صحبت میکنند. تمرکز تیم آیقصه بر ساختن قصهٔ صوتی برای کودکان امروز است، و انتخاب صداپیشگانی مثل بهادر مالکی بخشی از همین دقت در تولید است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
شهر آیقصه چیست؟
«شهر آیقصه» مجموعهای صوتی دربارهٔ یک شهر خیالی است که ساکنانش موجوداتی بامزه و متفاوتاند: از دایناسوری با گردن بلند تا کرگدنی که اسمش کرگدن است. نویسندهٔ این مجموعه پوریا عالمی و راوی آن لیلی رشیدی است. بامداد افشار آهنگساز مجموعه است. قسمتها کوتاهاند و برای شبهای کودک، سفرهای خانوادگی و زمانهایی که والدین دنبال یک قصهٔ صوتی کودکانهٔ باکیفیت هستند، مناسباند. میتوانید آن را در app.ighe3.com بشنوید.
هر قسمت ماجرای کوچک و مستقلی دارد؛ مثلاً در یکی از قسمتها ساکنان شهر دنبال پاسخ این پرسشاند که «خورشید کجا رفت؟». همین ساختار مستقل باعث میشود شنونده از هر قسمتی که بخواهد وارد مجموعه شود و لازم نباشد قصههای قبلی را حتماً شنیده باشد.
گروه صداپیشگان شهر آیقصه
صدای شخصیتهای شهر آیقصه حاصل کار گروهی است. لیلی رشیدی راوی مجموعه است و گویندگان آن عبارتاند از بهادر مالکی، پیمان فاطمی، الکا هدایت، فرشته حسینی، یاشار ابراهیمی، آزاده موئدیفرد و اکرم عبدی. طبق اطلاعات منتشرشدهٔ آیقصه، ضبط صداهای شخصیتها به سرپرستی الکا هدایت انجام میشود. در چنین ترکیبی هر صدا باید هم منحصربهفرد باشد و هم با بقیه هماهنگ؛ و صدای مالکی در این هارمونی جایگاه مشخصی دارد.
شخصیتهای شهر آیقصه و صدای آنها
شهر آیقصه پر از شخصیت است: دایناماینا و کرگدن با صدای بهادر مالکی؛ هاپهاپ و آدام فاضایا با صدای پیمان فاطمی؛ مینا با صدای آزاده موئدیفرد؛ سینا با صدای الکا هدایت و اکرم عبدی؛ و گربهٔ شمارهٔ شش با صدای یاشار ابراهیمی و فرشته حسینی. ببر برفی و کیمیا، دختری که با ویلچر رفتوآمد میکند، هم از ساکنان این شهرند. حضور کیمیا نشان میدهد شهر آیقصه برای همهٔ بچهها جا دارد.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
دایناماینا؛ مهمترین شخصیت مالکی در آیقصه
دایناماینا دایناسوری پیر با گردنی بسیار بلند است که پشت کوهها زندگی میکند و سرش را از بالای کوهها بیرون میآورد. او عاشق کمک به دوستانش است، اما یک شرط دارد: دوستانش باید بخندند. طبق گفتهٔ پوریا عالمی، صدای این شخصیت را بهادر مالکی طراحی کرده است؛ طراحی کاراکتر با سلمان طاهری بوده و مجتبا حیدرپناه آن را توسعه داده است. همین ترکیب صدا و تصویر باعث شد دایناماینا میان کودکان فارسیزبان محبوب شود.
برای والدین، دایناماینا نمونهٔ شخصیتی است که مهربانی را بدون نصیحت نشان میدهد: کمک میکند و در عوض فقط شادی دوستانش را میخواهد. اجرای مالکی این ایده را باورپذیر کرده است، چون صدایش نه دستوری است و نه تصنعی؛ صدای دوستی است که از ته دل میخواهد کمک کند.
کرگدنی به نام کرگدن؛ کرگدنی که اسمش کرگدن است
شخصیت دوم مالکی در آیقصه «کرگدن» است؛ کرگدنی که اسمش هم کرگدن است و همین بازی ساده با نام، طنز مخصوص شهر آیقصه را نشان میدهد. مالکی با تغییر ریتم و رنگ صدا میان دایناماینا و کرگدن مرز روشنی میکشد؛ شنوندهٔ کوچک بدون اینکه کسی اعلام کند میفهمد کدامیک صحبت میکند. اجرای چند شخصیت متفاوت با یک صدا از مهارتهای اصلی صداپیشگان عروسکی است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
ویژگیهای صدای بهادر مالکی
چه چیزی صدای بهادر مالکی را برای قصهٔ کودک مناسب میکند؟ میتوان گفت گرما، انرژی کنترلشده و شوخطبعی بیتکلف. او از اغراقهای بلند و آزاردهنده پرهیز میکند، اما در لحظههای بازیگوشانه بهاندازهٔ کافی سرزنده است. همین تعادل باعث میشود قصهها هم برای کودک سرگرمکننده باشند و هم برای والدینی که یک قسمت را چندین بار در هفته میشنوند، خستهکننده نشوند.
پیشینهٔ عروسکی او هم در اینجا دیده میشود. کسی که سالها به جای یک عروسک صحبت کرده، میداند چگونه با کمترین ابزار، شخصیتی روشن بسازد: کمی تغییر در سرعت، یک مکث بهجا و یک خندهٔ کوتاه. در قصهٔ صوتی همین جزئیات است که شخصیت را در خاطر کودک مینشاند.
حدود ۵۰ قصهٔ صوتی و میلیونها دقیقه شنیدهشدن
صدای بهادر مالکی در حدود ۵۰ قصهٔ صوتی آیقصه شنیده میشود و مجموع دقایق شنیدهشدن این قصهها به میلیونها دقیقه رسیده است. این عدد یعنی خانوادههای بسیاری قصههای شهر آیقصه را بارها در خواب کودک، مسیر مدرسه و سفرهای جادهایشان گذاشتهاند. برای صداپیشهای که کارش دیده نمیشود و فقط شنیده میشود، این یعنی حضوری واقعی در زندگی روزمرهٔ کودکان.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
جایزهٔ فیل فیدبو برای شهر آیقصه
مجموعهٔ شهر آیقصه از فیدبو جایزهٔ فیل را بهعنوان بهترین مجموعهٔ صوتی کودکونوجوان در ده سال گذشته دریافت کرده است. این جایزه نتیجهٔ کار جمعی نویسنده، راوی، گویندگان، آهنگساز، طراحان و تیم تولید است و صدای بهادر مالکی یکی از اجزای مهم آن. برای مخاطبی که تازه با آیقصه آشنا میشود، این افتخار نشانهای است از اعتباری که شهر آیقصه در میان شنوندگان و اهالی صنعت کتاب صوتی به دست آورده است.
آیقصه و نشر گاندو؛ از صدا تا کتاب
آیقصه فقط به قصهٔ صوتی محدود نیست. نشر گاندو، نشر وابسته به آیقصه، مسیر دیگری برای رساندن قصهها و ایدههای کودکانه به دست مخاطبان است. وقتی شخصیتی مثل دایناماینا اول از راه گوش به خانهها راه پیدا میکند، طبیعی است که خانوادهها دلشان بخواهد دنیای آیقصه را روی کاغذ و در تصویر هم تجربه کنند. آیقصه و گاندو با هم دایرهٔ رابطهٔ کودک با قصه را از شنیدن به خواندن و دیدن گسترش میدهند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
جایزهٔ نشان دایناماینا
محبوبیت دایناماینا میان کودکان تا جایی رسید که آیقصه نام و نشان او را برای یک جایزه انتخاب کرد. «جایزهٔ نشان دایناماینا» مسابقهای بینالمللی برای کشف استعدادهای خلاق در ادبیات کودک و نوجوان است. به این ترتیب صدایی که روزی فقط در یک قصهٔ صوتی شنیده میشد، حالا به نماد یک رویداد ادبی تبدیل شده است؛ و بهادر مالکی با صداپیشگی این شخصیت بخشی از همین ماجراست.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
چرا قصهٔ صوتی با صدای بهادر مالکی برای کودکان مفید است؟
قصهٔ صوتی تخیل کودک را فعال میکند: او باید تصویر دایناماینا را خودش در ذهنش بسازد. گوشدادن دقیق تمرینی برای تمرکز و افزایش دایرهٔ واژگان است و صدای گرم و متفاوت شخصیتها به کودک کمک میکند لحنها و احساسها را تشخیص دهد. پدر و مادرها هم میتوانند قصه را همراه فرزندشان بشنوند و دربارهٔ آن گفتوگو کنند. در این تجربه صداپیشه فقط سرگرم نمیکند؛ راهنمای شنیدن هم هست.
یک پیشنهاد ساده برای والدین: بعد از پایان قسمت، از کودک بپرسید «دایناماینا امروز به چه کسی کمک کرد؟» یا «تو جای او بودی چه میکردی؟». این گفتوگوی چند دقیقهای، قصه را از یک سرگرمی ساده به تمرین همدلی و فکر کردن تبدیل میکند.
درسهایی از مسیر بهادر مالکی برای علاقهمندان به صداپیشگی
اگر میخواهید صداپیشه شوید، مسیر مالکی چند نکتهٔ کاربردی دارد. اول، آشنایی با نمایش عروسکی و بازیگری به صدا عمق میدهد. دوم، تمرین ساختن چند شخصیت با رنگهای متفاوت صدا، شما را برای قصههای صوتی آماده میکند. سوم، کار گروهی مهم است؛ خود مالکی همیشه از سهم بقیهٔ اعضای گروه یاد میکند. و چهارم، نگاه انتقادی به کار خود، همانطور که او دربارهٔ اجراهای اولش گفته است، مهمترین موتور پیشرفت است.
قصههای بهادر مالکی را کجا بشنویم؟
قصههای شهر آیقصه را میتوانید در اپلیکیشن آیقصه (app.ighe3.com) بشنوید. برخی قسمتها روی پلتفرمهای پادکست و کتاب صوتی هم در دسترس است. قسمت اول با عنوان «دایناماینا» برای شروع انتخاب مناسبی است؛ اگر فرزندتان تازه با مجموعه آشنا میشود، از همین قسمت شروع کنید تا هم با صدای بهادر مالکی و هم با ساکنان شهر آیقصه آشنا شود.
پرسشهای متداول دربارهٔ بهادر مالکی
بهادر مالکی در شهر آیقصه صدای کدام شخصیتها را میگوید؟
او صدای دایناماینا و کرگدن را میگوید.
بهادر مالکی چه زمانی و کجا متولد شده است؟
او ۸ اسفند ۱۳۶۱ در تهران به دنیا آمده است.
راوی شهر آیقصه کیست؟
راوی سریال قصه صوتی کودک و نوجوان شهر آی قصه، لیلی رشیدی است.
شهر آیقصه چه جایزهای گرفته است؟
این مجموعه از فیدبو جایزهٔ فیل را برای بهترین مجموعهٔ صوتی کودکونوجوان در ده سال گذشته دریافت کرده است.
جمعبندی
بهادر مالکی از آن هنرمندانی است که شاید نامشان را همه ندانند، اما صدایشان را همه میشناسند. از عروسکهای کودکی تا فامیل دور و از فامیل دور تا دایناماینا، مسیر او نشان میدهد که صدا میتواند بهتنهایی شخصیت بسازد. حضور او در آیقصه بخشی از دلیل محبوبیت شهر آیقصه است. اگر هنوز نشنیدهاید، از قسمت اول «دایناماینا» در app.ighe3.com شروع کنید و ببینید چرا این صدا اینقدر در دل کودکان جا باز کرده است.
