قصههای صوتی سواد مالی کودکان؛ سفر ۴۰ قسمتی به دایناشهر
اگر دنبال راهی میگردید که مفهوم پول، پسانداز و خرج درست را بدون نصیحت و کلاس درس به فرزندتان یاد بدهید، قصه صوتی سواد مالی کودکان میتواند شروع خوبی باشد. مجموعه «دایناشهر»، نوشته فریناز مختاری و تولید آیقصه، همین کار را در ۴۰ قسمت انجام میدهد و تاکنون میلیونها دقیقه شنیده شده است. در این مقاله با دنیای این مجموعه، شخصیتها، موضوعها و روش بهرهگیری از آن آشنا میشوید. هر بخش مستقل نوشته شده است و میتوانید فقط همان قسمتی را بخوانید که به کارتان میآید.
سواد مالی کودکان یعنی چه؟
سواد مالی کودکان مجموعهای از مهارتهای ساده است که به بچهها کمک میکند با پول درست رفتار کنند. کودکی که سواد مالی دارد میداند پول چگونه به دست میآید، چرا باید بخشی از آن را کنار گذاشت، فرق «نیاز» و «خواسته» چیست و هر تصمیم خرید چه نتیجهای دارد. این مهارت با مفاهیم کلان اقتصادی فرق دارد. سواد مالی کاربردی است و به مدیریت دخل و خرج روزمره و تصمیمگیری درست مربوط میشود. برای همین لازم نیست منتظر نوجوانی یا بزرگسالی بمانیم؛ کودک دبستانی هم میتواند قدمهای اول را بردارد.
چرا آموزش پول با قصه اثر بیشتری دارد؟
بچهها معمولاً نصیحت را پس میزنند، اما با قهرمان قصه همراه میشوند. وقتی کودک شخصیتی را دوست دارد، با او همذاتپنداری میکند؛ نگرانیها، شادیها و اشتباههای او را از درون تجربه میکند و مفهوم بهجای اینکه حفظ شود، در ذهنش نقش میبندد. کمیل رودی، مدیر آکادمی هوش مالی، هم در مراسم رونمایی این مجموعه بر همین نکته تأکید کرد: آموزش سواد مالی در سنین کودکی و نوجوانی از راه قصهگویی انجام میشود، چون مخاطب خردسال با قهرمانهای داستان یکی میشود. قصه صوتی مزیت دیگری هم دارد: کودک با شنیدن، تصویر دنیای قصه را خودش میسازد و تخیلش فعال میماند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
دایناشهر کجاست؟
دایناشهر شهری خیالی است که همه ساکنانش دایناسورند. در هر قسمت، زندگی چند دایناسور روایت میشود و مفهومی از دنیای پول از دل ماجرا بیرون میآید، نه از زبان معلم و نه از دهان یک بزرگتر نصیحتگر. بچهها ماجرا را دنبال میکنند و بیآنکه حس کنند درس میخوانند، اطلاعات مفید را جذب میکنند. مدیرعامل آیقصه این ویژگی را یکی از مشخصههای اصلی مجموعه میداند: انتقال غیرمستقیم اطلاعات مفید در خلال زندگی شخصیتها. نتیجهاش برای خانوادهها هم خوشایند است، چون بزرگترها هم هنگام گوش دادن چیز تازهای یاد میگیرند.
مجموعه در یک نگاه: ۴ فصل و ۴۰ قسمت
این مجموعه در ۴ فصل تولید شده و هر فصل ۱۰ قسمت دارد؛ یعنی رویهم ۴۰ قسمت. اولین قسمت آن پیش از تعطیلات نوروز در اپلیکیشن آیقصه منتشر شد تا بچهها بتوانند در تعطیلات سال نو از آن استفاده کنند. چیدمان چهلقسمتی به خانوادهها فرصت میدهد آرامآرام جلو بروند: هر روز یا هر چند روز یک قسمت، با فاصلهای که کودک فرصت داشته باشد دربارهاش فکر کند و حرف بزند. اگر میخواهید از یک موضوع مشخص شروع کنید، میتوانید سراغ قسمت مربوط به همان موضوع بروید؛ برای نمونه، مفهوم بیمه در فصل چهارم و قسمت ۳۴ آمده است.
چرا دایناسور؟
نویسنده در آغاز ایدههای متفاوتی درباره چند شهر با موجودات گوناگون پیشنهاد داد و در نهایت ایده دایناشهر انتخاب شد. دلیلش ساده بود: دایناسورها همیشه برای بچهها جذاباند و ظاهر ویژهشان به ساختن یک دنیای خیالی کمک میکند. دنیای خیالی هم برای آموزش مالی مزیت دارد. کودک وقتی درباره پول دایناسورها میشنود، فشار قضاوت درباره خانواده و وضع خودشان را حس نمیکند و راحتتر به موضوع فکر میکند. دایناسور بودن شخصیتها فاصلهای امن میان قصه و زندگی واقعی میسازد.
دیمدیم، دیپو و ساکنان شهر
هر قصهای با شخصیتهایش زنده میماند. دیمدیم و دیپو از چهرههای آشنای دایناشهرند و کنار ساکنان دیگر شهر، ماجراهای مالی را پیش میبرند. بابادیمدیم نگهبان دایناشهر است و شهروندان دایناشهر او را میشناسند. طراحی شخصیتها را مجتبی حیدرپناه انجام داده و صداهای آنها را گروهی از گویندگان ساختهاند. مدیرعامل آیقصه آرزو کرد که دایناشهر بچهها را با دیمدیم و شخصیتهایش جذب کند؛ چون به گفته او اگر فقط پیامدار بودن اثر ارزش به حساب بیاید، کودکان کار را کنار میگذارند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
چرا قصه صوتی؟ فرق شنیدن با دیدن و خواندن
در دنیایی که صفحهنمایشها توجه کودکان را میربایند، قصه صوتی فرصتی متفاوت است. کودک هنگام گوش دادن، چشمش آزاد است؛ میتواند نقاشی بکشد، بازی کند یا در ماشین بنشیند و همچنان همراه قصه باشد. این آرامش به تمرکز کمک میکند و قدرت تصور را تقویت میکند، چون تصویر شخصیتها و شهر را ذهن خود کودک میسازد. مجموعه دایناشهر برای همین از ترکیب متن خوب، صدای گویندگان، موسیقی و طراحی صدا استفاده میکند تا شنیدن به تجربهای زنده تبدیل شود. آیقصه از آغاز فعالیتش روی همین باور بنا شده است: قصه خوب میتواند کودک را به دنیای تازهای ببرد و همزمان چیزی هم به او یاد بدهد.
پسانداز؛ اولین مهارت مالی
پسانداز نقطه شروع تقریباً هر آموزش مالی است و در این مجموعه هم جای ویژهای دارد. مفهوم اصلی ساده است: بخشی از آنچه به دست میآوریم را برای فردا نگه میداریم. برای کودک این یعنی صبر کردن و هدف داشتن. قصه به او نشان میدهد که کنار گذاشتن پول، بیرنگ و بیمزه نیست و میتواند به رسیدن به یک آرزوی بزرگتر منجر شود. کودکی که پسانداز را در قالب ماجرای یک شخصیت محبوب شنیده، آن را مثل یک تکلیف اجباری نمیبیند، بلکه مثل ماجرایی میبیند که خودش هم میتواند در آن نقش داشته باشد.
خرید هوشمندانه؛ فرق نیاز و خواسته
هر کودکی روزی پشت ویترین یک اسباببازی میایستد و میگوید «همین را میخواهم». خرید هوشمندانه یعنی مکثی کوتاه پیش از تصمیم: آیا واقعاً به این نیاز دارم؟ قیمتش به بودجه من میخورد؟ گزینه بهتر یا ارزانتری هست؟ مجموعه دایناشهر این پرسشها را در دل ماجرا مطرح میکند. کودک یاد میگیرد همه خرجها هموزن نیستند و انتخاب کردن حق اوست، اما هر انتخاب نتیجهای دارد. این درس، پایهای برای مقاومت در برابر تبلیغات و خرید هیجانی در سالهای بعد است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
بودجهبندی و مدیریت دخل و خرج
بودجهبندی به زبان کودکانه یعنی پیش از خرج کردن بدانیم چقدر داریم و میخواهیم کجا خرجش کنیم. این مهارت به ظاهر خشک است، اما وقتی در قالب ماجرای ساکنان یک شهر خیالی روایت شود، جذاب میشود. رودی در رونمایی مجموعه گفت سواد مالی به شکل کاربردی، افراد را با شیوه درست مدیریت دخل و خرج آشنا میکند. قصههای دایناشهر همین رویکرد کاربردی را دارند و به جای فرمولهای پیچیده، موقعیتهایی نشان میدهند که کودک در زندگی روزمره هم با آنها روبهرو میشود.
کار و کسب درآمد
بسیاری از بچهها فکر میکنند پول از کیف پدر و مادر یا از دستگاه خودپرداز بیرون میآید. یکی از ارزشمندترین درسهای سواد مالی این است که پول نتیجه کار است. در بخشهایی از مجموعه، کار و کسب درآمد به عنوان یکی از موضوعهای اصلی مطرح میشود تا کودک ارزش تلاش را بشناسد و بفهمد هر کاری، به شرط آنکه درست انجام شود، محترم و ارزشمند است. آشنایی با مفهوم درآمد، زمینه بعدی درسها را هم فراهم میکند: وقتی بدانیم پول از کجا میآید، بهتر میفهمیم چرا باید مراقبش باشیم.
سرمایهگذاری برای بچهها؛ آیا زود نیست؟
کلمه «سرمایهگذاری» شاید برای کودک سنگین به نظر برسد، اما خود مفهوم ساده است: امروز چیزی را به کار بیندازیم تا در آینده بیشتر شود. کاشتن یک دانه و گرفتن میوه، مثال آشنایی از این ایده است. مجموعه دایناشهر با زبان قصه سراغ همین ایده میرود و از اصطلاحات فنی دوری میکند. هدف این نیست که کودک سهامدار شود؛ هدف این است که با منطق «صبر و رشد» آشنا شود و بداند بعضی تصمیمها نتیجهشان را دیرتر نشان میدهند.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
بانک و بیمه به زبان ساده
بانک و بیمه دو نهاد مهم در زندگی مالیاند که بچهها معمولاً فقط اسمشان را میشنوند. در دایناشهر، این مفاهیم بیپیچیدگی معرفی میشوند. بانک جایی است که میشود پول را امن نگه داشت و بیمه راهی است برای اینکه اتفاق ناخوشایند، همه چیز را به هم نریزد. قسمت ۳۴ (فصل چهارم) به مفهوم بیمه اختصاص دارد و آیقصه آن را به مناسبت روز جهانی آگاهی از بیمه به مخاطبان یادآوری کرد. با این نوع روایت، پرسشهای بزرگتر بعدی برای کودک ترسناک نخواهد بود.
سازندگان مجموعه
کیفیت یک قصه صوتی به کار جمعی تیمی از هنرمندان بستگی دارد. سازندگان دایناشهر اینها هستند:
- نویسنده: فریناز مختاری
- آهنگساز: بامداد افشار
- راوی: آزاده مؤیدیفرد
- تنظیم صدا: مهدی مجنونی
- طراح شخصیتها: مجتبی حیدرپناه
- گویندگان: پیمان فاطمی، یاشار ابراهیمی، اکرم عبدی، مهسا نوروزی و آزاده مؤیدیفرد
مدیرعامل آیقصه بر این باور است که سرگرمکنندگی مهمترین ویژگی قصههاست، اما این سرگرمی باید همراه با کیفیت خوب متن، صدا و تصویر باشد. این ترکیب، دلیل ماندگاری مجموعه است.
اپلیکیشن قصهگوی آی قصه را اینجا نصب کنید. (کلیک کنید.)
میلیونها دقیقه شنیدن
قصههای سواد مالی دایناشهر و دیگر قصهها تاکنون میلیونها دقیقه در اپلیکیشن آی قصه شنیده شدهاند؛ عددی که نشان میدهد خانوادهها و کودکان با این شیوه آموزش ارتباط برقرار کردهاند. در مقیاس بزرگتر، آیقصه در مراسمی در سال ۱۴۰۵ اعلام کرد که مجموعه قصهها و محتواهایش بیش از یک میلیارد دقیقه شنیده شده است. همان مراسم از برنامه توسعه اپلیکیشن آموزش سواد مالی برای کودکان هم خبر داد. دایناشهر یکی از پایههای این مسیر است: تجربهای که نشان داد آموزش مالی میتواند سرگرمکننده و شنیدنی باشد.
همکاری آیقصه و آکادمی هوش مالی
دایناشهر حاصل همکاری آیقصه و آکادمی هوش مالی است. آکادمی به عنوان نهادی تخصصی، بر اساس اعلام مدیرش در زمان رونمایی، نزدیک به ۱۵۰ جلد کتاب منتشر کرده یا در دست انتشار داشته است. آیقصه هم تجربه تولید قصه صوتی برای کودکان فارسیزبان را داشت؛ تیم تحریریه آن در دو سال پیش از رونمایی، ۵۰۰ قصه صوتی تولید و منتشر کرده بود. وقتی تخصص مالی با تجربه روایتگری کنار هم قرار میگیرد، قصهای ساخته میشود که هم محتوای درست دارد و هم برای کودک جذاب است.
جای نشر گاندو در این ماجرا
آیقصه فقط یک اپلیکیشن قصه صوتی نیست؛ مجموعهای از فعالیتهای محتوایی برای کودک و نوجوان است و نشر گاندو یکی از بازوهای آن به شمار میرود. نشر گاندو کتابهای تألیفی کودک و نوجوان منتشر میکند و همین رویکرد، یعنی تولید محتوای باکیفیت و ماندگار برای مخاطب فارسیزبان، در قصههای صوتی دایناشهر هم دیده میشود. اگر فرزندتان با شنیدن قصهها به دنیای خیال و کتاب علاقهمند شد، بد نیست سراغ کتابهای گاندو هم بروید و تجربه شنیدن را با تجربه خواندن ادامه دهید.
چطور با کودک به قصههای مالی گوش کنیم؟
اثر آموزشی قصه وقتی بیشتر میشود که بزرگتر هم در ماجرا شریک باشد. چند پیشنهاد ساده:
- هر بار یک قسمت گوش کنید و فوری سراغ آزمون و پرسشهای سخت نروید.
- بعد از قسمت بپرسید: «به نظرت اگر تو جای او بودی چه میکردی؟»
- اجازه دهید کودک قصه را با زبان خودش دوباره تعریف کند.
- مفهوم قصه را به یک تجربه کوچک واقعی وصل کنید؛ مثلاً قلک یا خرید مشترک.
- از قصه به عنوان ابزار سرزنش استفاده نکنید؛ هدف آموزش لذتبخش است.
پرسشهای متداول
برای چه سنی مناسب است؟
بیشترین شنوندگان قصههای آیقصه کودکان ۵ تا ۷ سالهاند، اما چون مفاهیم دایناشهر ساده و کاربردی است، بچههای بزرگتر و حتی والدین هم میتوانند از آن بهره ببرند.
قصهها را از کجا گوش کنم؟
قصهها در اپلیکیشن آیقصه منتشر شدهاند. برای شروع میتوانید به app.ighe3.com سر بزنید و اپلیکیشن را ببینید. قسمت اول دایناشهر برای شنیدن رایگان در دسترس بوده است.
آیا این قصهها جای آموزش خانواده را میگیرند؟
نه. قصه در بهترین حالت آغازگر گفتگوست. اصل ماجرا همان بحثها و تجربههای کوچکی است که پس از شنیدن قصه در خانه شکل میگیرد. والدین با پرسیدن، گوش دادن و نشان دادن رفتار مالی درست، همان درسهایی را که دایناشهر شروع کرده است در زندگی واقعی ادامه میدهند.
جمعبندی
قصه صوتی سواد مالی کودکان با دایناشهر نشان میدهد آموزش پول لازم نیست خستهکننده باشد. ۴ فصل و ۴۰ قسمت، شخصیتهایی مثل دیمدیم و دیپو و موضوعهایی از پسانداز تا بیمه، مسیری روشن برای آشنایی کودک با دنیای مالی ساختهاند. اگر میخواهید فرزندتان از همین امروز مهارتهای مالی را در فضایی شاد یاد بگیرد، اپلیکیشن آیقصه را باز کنید و اولین قسمت دایناشهر را با هم گوش دهید. آموزش پول یکشبه اتفاق نمیافتد، اما با قصهای که کودک دوستش دارد، تکرار و گفتگو در خانه طبیعی میشود و کمکم به عادت تبدیل میشود. آیقصه و نشر گاندو هر دو با همین نگاه کار میکنند: محتوای فارسی که هم سرگرم کند و هم به رشد کودک کمک کند. دایناشهر یکی از نمونههای این نگاه است و راه را برای قصهها و کتابهای بعدی باز میگذارد.
منابع
زومیت، «قصهها در اپلیکیشن آیقصه ۱۰ میلیون بار شنیده شدهاند» (اسفند ۱۴۰۰)
روزنامه شرق، «بیش از یک میلیارد دقیقه شنیدن قصهها؛ آیقصه از پروژههای جدید خود رونمایی کرد» (۱۴۰۵)
شهر خبر، «آموزش سواد مالی به کودکان با قصههای دایناشهر»
کانال تلگرام آیقصه، پست مربوط به قسمت ۳۴ فصل چهارم دایناشهر
کافهبازار، صفحه اپلیکیشن آیقصه
